Czym jest wybiórczość pokarmowa?
Żywienie ma zapewniać organizmowi człowieka niezbędnej energii, a w tym witamin i składników mineralnych. Jest to możliwe, gdy żywność, którą spożywamy jest różnorodna, a produkty pochodzą z każdej grupy żywności. Sytuacja znacznie komplikuje się, gdy dochodzi do zjawiska wybiórczości pokarmowej. Wtedy organizm narażony jest na niedobory żywieniowe, a w konsekwencji wyższe ryzyko chorób dietozależnych.
Jak się objawia wybiórczość pokarmowa?
Wybiórczość pokarmowa jest to spożywanie wybranych pokarmów o właściwościach sensorycznych pożądanych przez daną osobę tj. smak, kolor czy konsystencja.
Jakie są przyczyny wybiórczości pokarmowej?
Przyczyny wybiórczości pokarmowej mogą być związane z najbliższym otoczeniem lub mieć podłoże fizjologiczne.
Wybiórczość pokarmowa, a wpływ otoczenia.
Związek wybiórczości pokarmowej z najbliższym otoczeniem można upatrywać np. w stresowaniu dziecka podczas spożywania posiłku i grożenie mu zdaniami typu: „jak nie zjesz całego obiadu to nie odejdziesz od stołu”. Taka sytuacja stwarza presję, która spoczywa na dziecku, a to z kolei może dawać objawy jak: ból brzucha, nudności na sam widok jedzenia. Istotny wpływ będzie mieć również zachowanie rówieśników wobec dziecka spożywającego określony pokarm. To może dawać niechęć do jedzenia w miejscach publicznych.
Fizjologiczne przyczyny wybiórczości pokarmowej.
Podłoże fizjologiczne wiąże się z pomijaniem niektórych grup żywności np. ze względu na ich konsystencję, jeśli występuje ból przy przełykaniu czy ból zębów, preferowane są pokarmy płynne, zmiksowane, półpłynne, a pokarmy stałe, tym bardziej twarde – są odrzucane. Kolor potrawy może mieć znaczenie w kontekście niechęci do zjedzenia potrawy ze względu na kolor np. szary, matowy kolor dania może wydawać się sensorycznie nudny, dlatego takie danie spożyte jest z mniejszą chęcią lub całkowicie odrzucone. Istotny wpływ ma obecność chorób dietozależnych oraz patologicznych stanów w organizmie. Osoby z celiakią lub nietolerancją laktozy po spożyciu produktów drażniących ich układ pokarmowy, mogą mieć niechęć do spożycia danej grupy produktów ze względu na obawy przed powtórzeniem takiej sytuacji.
Jakie są konsekwencje wybiórczości pokarmowej?
Wybiórczość pokarmowa, szczególnie u dzieci może mieć konsekwencje, takie jak:
- Niedożywienie np. niedożywienie białkowo-tłuszczowe.
- Niedobór witamin i składników mineralnych.
- Zaburzenia wzrostu.
- Zaburzenia pokarmowe związane np. z niską podażą błonnika pokarmowego.
Jak radzić sobie z wybiórczością pokarmową?
Jeśli chodzi o wybiórczość pokarmową związaną z wpływem najbliższego otoczenia, to co może pomóc takiej osobie to:
- Eksponowanie produktów nielubianych w sposób jak najbardziej przystępny i atrakcyjny sensorycznie.
- Stworzenie bezpiecznej przestrzeni podczas spożywania posiłków z osobą z wybiórczością pokarmową. Jeśli posiłek, a nawet konkretne pokarmy będą kojarzyć się z pozytywnymi emocjami, jest duża szansa na inne spojrzenie na dany pokarm przez osobę z wybiórczością pokarmową.
- Edukacja najbliższego otoczenia osoby z wybiórczością pokarmową, odnośnie osobniczych różnic każdego człowieka oraz wpływie społeczeństwa na jednostkę.
Jak postępować przy fizjologicznej wybiórczości pokarmowej?
Jeśli chodzi o aspekt fizjologiczny, warto skupić się jak najbardziej na formie spożycia posiłków, która sensorycznie będzie odpowiadać osobie z wybiórczością pokarmową. Najważniejszym jest, aby dana osoba zjadła pokarm, niż nie jadła w ogóle. Dopiero od tej postawy możemy wprowadzać elementy w diecie, które dana osoba może wprowadzić. Pomocna będzie też metoda przemycania produktów, poprzez modyfikację dania np. zabarwienie danego produktu, krem czy koktajl z dodatkiem produktu niechętnie spożywanego, wypieki typu ciasta, ciastka, gofry które w składnikach mają nielubiane produkty, lecz ich smak jest niewyczuwalny.
Wybiórczość pokarmowa – najważniejsze informacje.
Podsumowując, wybiórczość pokarmowa niesie za sobą poważne konsekwencje jak: niedożywienie, niedobór witamin i składników mineralnych, a co za tym idzie choroby dietozależne. Taki stan rzeczy nie jest wyrokiem, wymaga on odpowiedniego podejścia najbliższego środowiska do osoby z wybiórczością oraz ich szerokiej edukacji w przypadku dzieci, a samodzielnej nauki dla osób dorosłych.
